Alcalde
Origen del apellido Alcalde.
Etimología:
Del árabe al-qannad: Presidente del ayuntamiento o corporación municipal y primera autoridad en el gobierno del ayuntamiento.
Distribución en Galicia del apellido Alcalde.
En A Coruña: en los municipios de Rianxo (310), Boiro (173), Santiago de Compostela (69), A Coruña (57), Val do Dubra (51), Ames (22), Porto do Son (21), Ribeira (17), Noia (16), A Pobra do Caramiñal (13), Culleredo (12), Melide (12), Padrón (12), Ferrol (9), Cambre (7) y Sada (7).
En Ourense: en el municipio de Ourense (7).
En Pontevedra: en los municipios de Vilagarcía de Arousa (119), Vigo (56), Mondariz-Balneario (12), Cangas (10), Pontecesures (8), Valga (7), Cambados (6), Pontevedra (6), O Porriño (6) y Ponteareas (6).
En A Coruña: en las comarcas de Barbanza (513), Santiago (144), A Coruña (85), Noia (38), O Sar (18), Terra de Melide (15) y Ferrol (10).
En Ourense: en la comarca de Ourense (9).
En Pontevedra: en las comarcas de O Salnés (130), Vigo (65), O Condado (18), Caldas (17), O Morrazo (10) y Pontevedra (6).
Distribución en España del apellido Alcalde.
en las provincias de Madrid (1.403), Barcelona (897), Burgos (863), Granada (835), Cordoba (698), Soria (473), A Coruña (426), Jaén (387), Rioja, La (381), Bizkaia (366), Zaragoza (357), Palencia (319), Almería (286), Navarra (270), Guadalajara (222), Sevilla (220), Valladolid (217), Badajoz (185), Valencia/València (165), Gipuzkoa (154), Cuenca (149), Salamanca (149), Cantabria (140), Cádiz (137), Málaga (134), Pontevedra (124), Alicante/Alacant (111), Balears, Illes (93), Girona (89), Murcia (76), León (73), Araba/Álava (66), Toledo (62), Cáceres (60), Ávila (57), Ciudad Real (51), Asturias (47), Palmas, Las (39), Tarragona (38), Albacete (37), Lleida (36), Huelva (29), Castellón/Castelló (28), Ceuta (17), Sta Cruz de Tenerife (14), Melilla (14), Huesca (11), Teruel (9), Ourense (8), Lugo (5), Segovia (5) y Zamora (5).
en las comunidades de Andalucía (2.726), Castilla y León (2.161), Comunidad de Madrid (1.403), Cataluña (1.060), País Vasco (586), Galicia (563), La Rioja (381), Aragón (377), Comunitat Valenciana (304), Castilla-La Mancha (299), Comunidad Foral de Navarra (270), Extremadura (245), Cantabria (140), Illes Balears (93), Región de Murcia (76), Canarias (53), Principado de Asturias (47), Ciudad Autónoma de Ceuta (17) y Ciudad Autónoma de Melilla (14).
Heráldica del apellido Alcalde
Relación de escudos heráldicos o blasones del apellido Alcalde
Se sitúa su origen en Transmiera (Santander).
Las primitivas armas de este linaje son: De azur, un castillo de plata, siniestrado de un fresno al natural y un hombre armado de plata de pie a su lado izquierdo con su mano derecha apoyada al tronco y en la otra una espada con la punta hacia abajo.
Posteriormente trajeron: Escudo partido, 1º las anteriores armas citadas; y 2º de azur, un león rampante de gules sobre unas peñas de plata. Bordura de plata con cabezas de moros.
La casa de San Andrés, en Guadalajara, trae: De gules, un sotuer de oro y sobre él la imagen de San Andrés. Bordura de gules con ocho aspas de oro.
Otros traen: De azur, siete estrellas de plata colocadas de dos en dos y una en punta. Bordura de sinople con con seis apsas de oro.
Armas :
1.- Escudo partido: 1º, en campo de azur, un castillo de plata; a su izquierda, un fresno de su color natural, y junto al fresno, un hombre armado, de plata, con su mano derecha, apoyada en el tronco del árbol, y 2º: En campo de azur, un león rampante, de gules, sobre unas peñas de plata. Bordura de plata, con cabezas de moros.
2.- En campo de azur, siete estrellas de plata, colocadas, de dos en dos y una, en punta de non. Bordura de sinople, con seis sotueres de oro.
3.- En campo de gules, un sotuer de oro, y sobre él la imagen del apóstol San Andrés; bordura de gules, con ocho sotueres de oro.
4.- Escudo partido. 1º: En campo de oro, una torre donjonada resaltada de un lebrel de plata, pasante. 2º: En campo de azur, sostenida de rocas de sable, una torre donjonada de oro, adiestrada de un guerrero; de plata y siniestrada de un árbol del mismo metal.
Datos en Otros archivos del apellido Alcalde
Relación de documentos encontrados en otros archivos (Catastro de la Ensenada, el Portal RILG Recursos Integrados da Lingua Galega y en este caso del Corpus Xelmírez - Corpus Lingüístico da Galicia Medieval) de personas con el apellido Alcalde, clasificadas ascendentemente por fecha.
en documento del año 1453, "... et Diego Afonso canonigo de Mondonnedo vicario do arçedianadgo de Viueiro et Afonso de Lanços et Gomes do Vollo et Johan Alcalde clerigo et outros."
Datos en el ARG del apellido Alcalde
Relación de documentos encontrados en el Archivo del Reino de Galicia, de personas con el apellido Alcalde, clasificadas ascendentemente por fecha.
1.- JUAN ALCALDE CON MARÍA GIANCE, SOBRE BIENES DOTALES. 1574.
2.- PEDRO ALCALDE CON LOS HEREDEROS DE ANTONIO FERNÁNDEZ Y OTROS, SOBRE EJECUCIÓN POR MARAVEDÍS. 1621.
3.- PEDRO ALCALDE CON JUAN DE UMBRIA Y SU MUJER, SOBRE EJECUCIÓN POR MARAVEDÍS. 1623.
4.- DIEGO ALCALDE CON GABRIEL LORENZO DE VIVERO, SOBRE EL OFICIO DE COGEDOR DE TRIBUTOS REALES. 1627.
5.- PEDRO ALCALDE DE RIVERA CON JUAN LÓPEZ DE LOUREIROS, SOBRE EJECUCIÓN POR MARAVEDÍS. 1658.
6.- ANTONIO ALCALDE Y JÁCOME ALCALDE CON MARÍA DE ARANGO MENDOZA. AUTO ORDINARIO SOBRE NO PAGAR RENTA A ÉSTA. 1674.
7.- PEDRO ALCALDE CON JACOBO DE GUISANDE, DIPUTADO DE PUENTEAREAS, SOBRE NUEVA ELECCIÓN DE TAL DIPUTADO. 1729.
8.- PEDRO ALCALDE BUGARÍN CON MARÍA JUANA DE QUINTÁN, VIUDA DE DOMINGO RODRÍGUEZ, SOBRE PAGO DE MARAVEDÍS. 1740.
9.- PEDRO ALCALDE CON DOMINGO VÁZQUEZ POEJO, SOBRE EJECUCIÓN POR MARAVEDÍS. 1748.
10.- PEDRO ALCALDE BUGARÍN CON LA JUSTICIA DE SOBROSO, SOBRE PROCEDIMIENTOS. 1749.
11.- PEDRO ALCALDE BUGARÍN CON MATEO CRISTÓBAL, SOBRE PAGO DE MARAVEDÍS POR RÉDITOS DE CENSO. 1751.
12.- JERÓNIMO ALCALDE ROMAY Y HERMANA CON JOSÉ FERNÁNDEZ, MARIDO DE ROSA LORENZO. MISIÓN EN POSESIÓN Y PARTIJA DE BIENES DE JOSÉ ALCALDE Y JUANA BLANCO. 1755.
13.- LOS VECINOS DE SAN MATEO DE TOUTÓN Y FRANCISCO DE CODESEDA CON PEDRO ALCALDE BUGARÍN. AUTO ORDINARIO SOBRE LOS DERECHOS DE ALCABALA. 1761.
14.- JUAN VENTURA ALCALDE CON GABRIELA FERNÁNDEZ DE CASTRO, VIUDA, SOBRE CUMPLIMIENTO DE LEGATO HECHO POR PEDRO ALCALDE BUGARÍN, MARIDO QUE FUE DE ÉSTA, Y PAGO DE MARAVEDÍS. 1769.
15.- MANUEL ALCALDE CON JUAN ALCALDE, SOBRE QUE SE APASTE EL GANADO CABRUNO EN LOS MONTES ALTOS DEL LUGAR DE BEALO, FELIGRESIA DE SAN PEDRO DE BEALO.. 1777.
Solamente mostramos los 15 documentos más antiguos encontrados en el ARG.
Linajes del apellido Alcalde
No concello de Redondela hai presencia deste apelido no século XVII. En 1694 atopamos a Diego Alcalde, procurador de Causas, e a Xosé Alcalde.
Personas célebres con el apellido Alcalde
Relación de personas célebres o personas con alguna relevancia social, cultural, cientifica, etc. que tienen en sus apellidos, el apellido Alcalde
1.- José Miguel Alcalde, nacido en Santiago de Compostela hacia 1896 y fallecido en A Coruña en septiembre de 1987, fue un industrial y político gallego.
Comentarios en foros.xenealoxia.org
Comentário personal de Milleiro: Tratase, presumibelmente, dun apelido galego que semella ter a sua orixe nalgun lugar da Ria da Arousa.
Fuentes y bibliografía
Esta es la bibliografía que recoge el origen, significado, la historia, la distribución y otros datos del apellido Alcalde empleados en la redacción de este artículo.
- RAG, Dicionario da Real Academia Galega,
,. - Boullón Agrelo, A.I.; Sousa Fernández, X., Cartografía dos apelidos de Galicia,
Instituto da Lingua Galega - USC, . - INEbase, Aplicativo Apellidos,
INE, . - ARG, Arquivo do Reino de Galicia,
Xunta de Galicia,. - Universidade de Vigo, Corpus Xelmírez - Corpus lingüístico da Galicia medieval,
, . - Art-Marble.com, Apellidos y Heráldica,
, . - www.heraldaria.com, Heraldaria,
, , . - Fundación Wikimedia, Inc., Galipedia,
,.
